Томилолтоос ирлээ.

БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны Хөх хотод сургалтанд оролцсон тухай тайлан

2019.10.02

Монгол улсын Засгийн газрын Хөдөө аж ахуй хөнгөн үйлдвэрийн яам, БНХАУлсын ӨМӨЗО-ны Хөдөө Аж Ахуйн Их Сургуультай хамтран “Монгол улсын мал аж ахуй, биотехнологи, мал үржүүлэг болон малын генетик судлалын мэргэжлийн сургалтад 21 аймаг, нийслэлийн Мал үржлийн албаны дарга, мэргэжилтнүүд 2019 оны 09 дүгээр сарын 10-наас 30 өдрүүдэд сургалтанд хамрагдлаа. Сургалт нь дараах үндсэн чиглэлээр зохион байгуулагдлаа. Үүнд:

  1. Дундад улс ӨМӨЗО-ны ёс заншил түүх, соёл
  2. Малын үржил, селекци, эрчимжсэн мал аж ахуй, лаборатори
  3. Малчид, мал аж ахуй эрхлэгч аж ахуй нэгж үйлдвэрүүдтэй танилцах гэсэн 3 үндсэн чиглэлээр сургалтад хамрагдсан.

Малын үржил,селекци, эрчимжсэн мал аж ахуй, лаборатори

Малын үржлийн ажлыг генетикийн түвшинд онол практикаар хослуулж шинжлэх ухааны үндэслэлтэй үе шаттай нэвтрүүлж, удамшлын бүтцийг хянах, өндөр ашиг шимтэй, нэг  малаас авах ашиг шимийг нэмэгдүүлэх цогц арга хэмжээ хэрэгжүүлж байна.

Анх хуруу шилэнд 1959 онд туулай, 1982 онд үхэр, 1986 онд гахайг гаргаж авсан. Хятад улсад анх мал амьтан дээр 1986- 1989 онд хуруу шилнээс үхэр хонийг Шуурган гэдэг эрдэмтэн гаргаж авсан. Биеийн гадна үр тогтох 3 үндсэн явцтай.

  • Овоцитын эсийн цуглуулга
    • Тусгаарлагдсан өндгөвчөөс эс цуглуулах. Нядалсан эх малын ургийн өндгөвчөөс эс цуглуулах
    • Ургийн өндгөвчийг сорон авах
    • Өндгөвчний анатомийн арга
  • Амьд биеэс өндгөвч сонгох. Амьд эх мал дахь өндгөвчнөөс овоцитын эсийн цуглуулга. /өндөр ашиг шимтэй байх/
  • Хэт авиан хэмжээгээр өндгөн эс ялгаруулан гаргах. Туршилтын амьтдад тохирно.

Мөн уламжлалт мал аж ахуйг хөгжүүлэхдээ биологийн олон янз байдлыг судлан үзэж, тодорхой үүлдрийн ашигтай шинж чанарыг нэмэгдүүлэх зорилготой ажиллаж  үхрийн 10 үүлдэр, гахайн үүлдэр 20, адууны үүлдэр 6, хонины 30 үүлдрийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй баталгаажуулан үржүүлж байна. 

12

Мал аж ахуй нь 3 үндсэн шалгуур үзүүлэлттэй байна. Үүнд: “Мал, амьтны үржлийн удамшлын шинж чанарыг хадгалж сайжруулах”, “Үржлийн малын сонгон шалгаруулалтыг хийх”, “Үржилд ашиглаж буй малын ашиг шимийн стандартыг тогтоох”,  гэсэн 3 үндсэн шалгуур үзүүлэлттэй байна.

23

Малчид, мал аж ахуй эрхлэгч аж ахуй нэгж үйлдвэрүүдтэй танилцах

Эрчимжсэн болон бэлчээрийн мал аж ахуй эрхэлж буй аж ахуйн нэгжүүдийн үйл ажиллагаатай танилцаж, тухайн аж ахуй нэгжид ажиллаж байгаа мэргэжлийн боловсон хүчин, цаашлаад мал аж ахуйг хөгжүүлэх тал дээр дэвшилтэд технологи нэвтрүүлж байгаа талаар танилцаж судаллаа.

35

Сургалтанд хамрагдсан хүмүүсээс ХХААХҮЯ-нд хүргүүлсэн

Монгол улсын мал аж ахуй салбарт хийгдэх шаардлагатай ажлын санал

  • Монгол үүлдрийн 5 хошуу малын генийг судалж баталгаажуулах
  • Мал аж ахуй биотехнологийн салбар төвийг бүсийн хэмжээнд байгуулж баталгаажсан үүлдэр омгийн малын генийг судалж тогтоох
  • Зохиомол хээлтүүлэг болон үр хөврөл, биотехнологийн лабораторийг шинэчлэх
  • Биотехнологийн салбар төвд ажиллах мэргэшсэн боловсон хүчин өндөр хөгжилтэй орон дадлагажуулах
  • Эрчимжсэн мал аж ахуй дэмжиж, тэжээлийн асуудлыг шийдвэрлэх
  • Тоо толгой нь цөөрсөн малын удмын санг хамгаалж, үр хөврөл болон үрийн санг баяжуулах